DERNEK FESİH VE TASFİYE İŞLEMLERİ
 
1) Dernekler ancak kendi genel kurullarının alacağı kararla veya mahkeme kararı ile fesih edilebilmektedir. (Olağanüstü Hal Kanunu hükümleri saklıdır).
 
2) Ayrıca 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 87. maddesinde yazılı hallerden birinin gerçekleşmesi (ilk genel kurul toplantısının yapılmaması, zorunlu organların oluşturulamaması ve oluşturulamayacak duruma düşülmesi, borç ödemede acze düşülmesi, tüzüğe göre yapılması gereken olağan genel kurul toplantılarının iki defa üst üste yapılmaması vb) hallerinde herhangi bir dernek üyesi veya idarenin istemi ile Sulh Hukuk Mahkemelerince derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespitine karar verilebilmektedir.
 
3) Derneğin "mahkemece fesih edilmesi" ile "mahkemece kendiliğinden sona erdiğinin tespiti" kavramları, sonuç itibariyle benzer olsa da, içerikleri ve uygulanışları açısından bazı farklar bulunmaktadır.
  
4) Herhangi bir şekilde tüzel kişiliği sona eren veya erdirilen derneğin, dernekler kütüğündeki kaydının silinmesi için "mal varlığının tasfiyesi" işlemlerinin yapılması gereklidir.
 
 
Tasfiyeye ilişkin mevzuat hükümleri aşağıdaki gibidir.
 
 
5253 sayılı Dernekler Kanununun 15. maddesi:
 
Genel kurul kararı ile feshedilen veya kendiliğinden sona erdiği tespit edilen derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesi, tüzüğünde gösterilen esaslara göre yapılır. Tüzükte tasfiyenin ne şekilde yapılacağının genel kurul kararına bırakıldığı hallerde, genel kurul tarafından bir karar alınmamış veya genel kurul toplanamamışsa, yahut dernek mahkeme kararı ile feshedilmişse, derneğin bütün para, mal ve hakları, mahkeme kararıyla derneğin amacına en yakın ve kapatıldığı tarihte en fazla üyeye sahip derneğe devredilir.
 
Kendiliğinden sona erdiği tespit edilen veya feshine karar verilen derneklerin tasfiye  ve devir işlemleri tamamlandıktan sonra dernekler kütüğündeki kayıtları silinir.
 
 
Dernekler Yönetmeliğinin 89. maddesi:
 
Derneklerin para, mal ve haklarının tasfiyesi aşağıda belirtilen esaslara göre yapılır.
 
a) Tasfiyenin dernek tüzüğünde gösterilen esaslara göre yapılması:
 
Genel kurul kararı ile feshedilen veya kendiliğinden sona erdiği tespit edilen derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesi,tüzüğünde gösterilen esaslara göre yapılır.
 
Bu derneklerin para, mal ve haklarının devri, son yönetim kurulu üyelerinden oluşan tasfiye kurulunca yapılır. Bu işlemlere, feshe ilişkin genel kurul kararının alındığı veya kendiliğinden sona erme halinin kesinleştiği tarihten itibaren başlanır. Tasfiye süresi içinde bütün işlemlerde dernek adında “Tasfiye Halinde ……. Derneği” ibaresi kullanılır.
 
Tasfiye kurulu, önce derneğin hesaplarını inceler. İnceleme esnasında derneğe ait defterler, alındı belgeleri, harcama belgeleri, tapu ve banka kayıtları ile diğer belgelerinin tespiti yapılarak varlık ve yükümlülükleri bir tutanağa bağlanır. Tasfiye işlemeleri sırasında borçlu olduğu tespit edilen derneklerin alacaklılarına çağrıda bulunulur ve varsa malları paraya çevrilerek alacaklılara ödenir. Derneğin alacaklı olması durumunda borçlulardan alacaklar tahsil edilir. Alacakların tahsil edilmesi ve borçların ödenmesinden sonra kalan para ve mallar tüzükte belirtildiği şekilde devredilir.
 
Bu derneklerin para, mal ve haklarının tasfiye ve intikal işlemlerinin tamamlanmasını müteakip tasfiye kurulu tarafından durumun yedi gün içinde bir yazı ile dernek merkezinin bulunduğu yerin mülki idare amirliğine bildirilmesi ve bu yazıya tasfiye tutanağının da eklenmesi zorunludur.
 
Tasfiyeye ilişkin tüm işlemler tasfiye tutanağında gösterilir ve tasfiye işlemleri, mülki idare amirliklerince haklı bir nedene dayanılarak verilen ek süreler hariç üç ay içinde tamamlanır.
 
Bu derneklerin defter ve belgelerini tasfiye kurulu sıfatıyla son yönetim kurulu üyeleri saklamakla görevlidir. Bu görev, bir yönetim kurulu üyesine de verilebilir. Bu defter ve belgelerin saklanma süresi beş yıldır.
 
b) Tasfiyenin mahkeme kararı ile yapılması:
 
Tüzükte tasfiyenin ne şekilde yapılacağının genel kurul kararına bırakıldığı hallerde, genel kurul tarafından bir karar alınmamış veya genel kurul toplanamamış veya son yönetim kuruluna yapılan tebligata rağmen tasfiye işlemleri yapılmamışsa, yahut dernek mahkeme kararı ile feshedilmişse, derneğin bütün para, mal ve hakları, mahkeme kararıyla bulunduğu ildeki amacına en yakın ve kapatıldığı tarihte en fazla üyeye sahip derneğe devredilir.
 
Bu derneklerin para, mal ve haklarının tasfiyesi mahkeme kararında belirtilen esaslara göre yapılır ve tasfiyenin tamamlanmasını müteakip, durum ilgili mülki idare amirliğine bildirilir.